Ngā Tatau Moko Kiri: Wāhi, Wā, me te Utu — He Whakamāramatanga

Ka āhua ngaro te tikanga o te utu moko kiri ā ka kitea ngā tatau i raro. Ko tōna nuinga ko ngā inenga kuea ka whakarea atu ki ngā hāora ka whakarea anō ki te utu ia hāora, ā, ko te uaua me te wāhi noho ka pihi ake i tēnā raina. Ka taea te whakaaro i ia tāhuhu, ka mutu te ohorere o te tau whakamutunga.

Me pēhea te tatau i te utu moko kiri mai i te wāhi me te uaua?

Ka ahu ngā utu moko kiri mai i ngā hāora ka whakarea atu ki te utu ia hāora a te tohunga, ā, ko te wāhi ka akiaki i te roa o te mahi. Ko te uaua — te momo toi, te tōpuni tae, te fine line — ka whakarea atu i ngā hāora, ehara ko te utu ia hāora. Ka tango ake ngā mahi nui, puta ana rānei i ngā hāora tūru.

Ko te ara māmā rawa ki te whakaaro i ngā utu ko tētahi raruraru nui. Ko te kiri he wāhi, ko ngā hinu he rawa, ā, ko te wā a te tohunga ko te tūāpōhewa. Ka tango ake he wāhi nui. Ko tētahi hoahoa nui ake — tōpuni hinu māmā, toi whakairo āmuri, micro-realism — ka tango ake ia miniti ōrite kuea i tō tētahi hoahoa māmā. Ko te tūāoma ko te wā, ā, ko ngā mea katoa he whakarea atu i runga i tērā.

Ko te uaua ko te tāhuhu e mau ana i ngā tāngata i te ohorere. Ka taea e ngā moko kiri e rua i ngā ōwehenga ōrite te rerekē mā te toru ngā hāora: ka tere ake te huri i tētahi crane fine-line māmā i tō tētahi rose neo-traditional tōpuni tae i ngā ōwehenga ōrite, nā te mea ka hiahia ki ngā paparanga, ngā hono, me ngā pāhi māmā kāore e hiahia ana te crane. Ka whakarahia hoki ngā toi āmuri e ēhea hapa; ko ngā raina tōpuni e hiahia ana ki ngā mahi āta, māmaro ake me ngā wā āta okioki. Ko te wāhi noho ko te ngaohi tuatoru — ko ngā tōma, ngā ringa, me ngā waewae he āhua tāhūrua ake i te moko kiri i ngā tāhōa waho, i ngā huānga rānei nā te mea he māmā ake te kiri, ka mahi ake te tohunga i ngā pāhi poto ake. Ko tā mātou aratohu mō te āhua e akiaki ana te rahi i te utu ka āpiti i ngā āhuatanga o te wāhi noho me te rahi.

Ko tōna tikanga i roto i ngā mahi māmā: kaua e tū ki tētahi taurite mō tētahi moku e āhua iti ana i te māramatanga o ngā hāora i roto. Ko tētahi tau māmā ko tētahi whakaaro ngā hāora a te tohunga i mahia i roto i ō rātou hinengaro. Mēnā ka huri koe i te hoahoa — tāpiritia he kara pōro, he āhua papamuri, ka neke atu i te ātea hinu ki ngā tae — ka huri ngā hāora, ā, ka whai ake te utu.

Ko te taha utu ia hāora he mea nuinga i ruia atu i te mōhio a te tohunga, i te tāone e mahi ana rātou, me ngā āhua e rongonui ana rātou. Ka taea e tētahi ākonga hou i tētahi mākete iti te utu i ngā tāra iwa tekau ia hāora; ko tētahi tohunga mātāmua me tētahi rārangi tatari e roa ana i tētahi tāone nui ka utu i ngā tāra e toru rau me tōna māmā i tōna hiahia. Ka hia hoki ngā āhua tūmau — ko ngā micro-realism me ngā tae nui ka utu ake nā te torutoru o ērā mahi. Kāore tērā e kī ana ko tētahi tohunga utu iti ka hua ake i tētahi moko kiri kino; ko tōna tikanga ko te utu ia hāora he tohu mākete, ehara i te tauine pai. Tātaritia te kohinga mahi i mua, ka whai ake ngā utu.

Ka utu ōrite ana ngā tohunga ki te hāora, ki tētahi moku rānei?

Ko ngā utu ia hāora te tikanga o te ahumahi mō ngā mahi tūmau ōrite-nui kāore e taea e te tohunga te āta matapae i ngā hāora i mua. Ko ngā utu mō tētahi moku, ko ngā utu māmā rānei, he tikanga mō ngā moko kiri iti, ngā mahi tohu, me ngā tūuru noa kua tūturu te horahanga, kua mōhiotia te wā.

Ko ngā utu ia hāora te tikanga tikanga mō ngā mahi tūmau ōrite nā te mea ko te tohunga e hoko ana i tōna wā. Ka taurite rātou i tētahi rānga — e toru ki ngā whā hāora, e rua ki ngā toru hāora rānei — ka utu ana i tā te tūru i whakamahi ai. Ko tōna painga he tōtika mō ngā taha e rua: ka riro mō tētahi kaitiaki e hiahia ana ki ngā whakaaro anō me te kore renegotiate, ā, kāore e whiua te tohunga mō āna mahi āta ki tētahi hoahoa uaua. Ko tōna tūāpōhewa ko te utu whakamutunga he āpōpō tūturu tae noa ki te mutunga o te wāhanga.

Ka pai ake ngā utu māmā mō ngā moko kiri iti, mārama-tūhinga. Ko tētahi moko kiri tohu e rua inenga me te kore whakauru kaitiaki kua mōhiotia tōna wā, ā, he māmā ake tētahi tau māmā i te mātakitaki i te hōro. Ko ngā tari e tino nui ana ō rātou tūuru noa ka tū ana ki tētahi utu iti i whakairihia — e rima tekau ki e kotahi rau ma rima tekau tāra e whakaaro ana ki te tāone — ka ārai i te whakarite, te horoi, me te wā tūpou o te tohunga ahakoa mō tētahi moko kiri iti. Ko tētahi ara tāura māmā mō ngā utu tikanga ia hāora i roto i ngā mahi i tāngia e te Bureau of Labor Statistics i roto i ōna raraunga mō ngā kaimahi āhua tangata, ko ērā e akiaki ana i ngā whakatau utu tari maha.

Ko te āhuatanga māmā ko te utu utu. Ko te nuinga o ngā tohunga e hiahia ana i tētahi utu kore-whakahokia, ko ngā tāra e rima tekau ki ngā tāra e rua rau e tūtohungia ana, ka tāpiri ki te pire whakamutunga. Ehara i te mea anō; ko tōna mahi ko te tiaki o te tohunga i ngā whakakorehanga tōmuri. Whakaūhia i mua mēnā e tāpiri ana te utu utu ki te wāhanga tuatahi, ki te wāhanga whakamutunga, ko tōna utu rānei e tango ana i te wā toi i mua i tōu noho mai. Mō te horopaki whānui o te māhere, tirohia me pēhea te āpiti i ngā utu ki tōu mahere.

E hia ngā hāora o tētahi moko kiri tikanga mā te rahi me te toi āmuri?

Ka haere tētahi moko kiri iti māmā mai i ngā hāora kotahi ki ngā hāora e rua. Ko tētahi hoahoa tino nui he toru ki ngā rima hāora. Ko tētahi hāwhe māhu ka tango i ngā hāora waru ki ngā tekau ma rima i roto i ngā wāhanga maha, ā, ko tētahi tuarā katoa ka taea te haere ki ngā toru tekau ki ngā waru tekau hāora i roto i tētahi tau, nui ake rānei.

Ka tipu te wā me te kore-tōrite o te wāhi nā te mea ko te manawa o te kiri, ko te māmā o te hinu, me te weariness o te tohunga ake ka aukati i tētahi wāhanga whai hua ki ngā hāora e whā ki ngā ono. Ko ngā mahi nui ehara i tētahi noho roa; ko tētahi raupapa o ngā wāhanga me ngā wā ora i waenga i ērā. Ko te māhere i ērā ko wāhanga o te tahua — kāore koe e utu ana mō tētahi haere tūru, e utu ana mō tētahi hōtaka.

Ka pihi ake ake ngā toi āmuri i tēnā raina. Ka mutu ana tētahi hoahoa raina māmā e ōrite ana ki tētahi kāri pārore i roto i ngā miniti iwa tekau. Ko ngā ōwehenga ōrite ka whakakī atu ki ngā dotwork, micro-realism, tōpuni tae rānei ka taea te hāora rima, nā te mea ko ia inenga kuea he tīraumiti māmā rerekē o te hinu, te āhua, me te āhua tae. Ko ngā mahi realism me ngā ata e tino utu ana i roto i ngā wā nā te mea ko te tohunga e huri tonu ana ki te taha, ka āta tirotirohia ngā uara, me te whakatika. Ko ngā tāngata tuatahi ina koa me pānui i me pēhea te pā o te wā ki te mamae i mua i tō whakatau ki tētahi noho roa, nā te mea ko te manawa he aukati utu tūturu.

Etahi tikanga māmā ka āwhina. Ko te pango-me-te-kāhui he tere ake i te tae. Ko ngā āhua tino-raina he tere ake i ngā āhua tino-whakakī. Ko te mahi ringa-tūhono he āhua tāhūrua ake ia inenga kuea i te mahi mihini. Ā, ko ngā mahi nui ka kitea tonu i ētahi wā atu i te wā i tīmata — ko tētahi moku tuarā i whakaaro noa ki ngā toru tekau hāora ka mutu i ngā rima tekau, nā te mea ka puta ngā toi āmuri i roto i ngā mahi kāore i kitea i roto i te tauira tōmua. Mēnā he māmā rawa tētahi taurite māmā ki tētahi hoahoa nui, ko tōna tikanga he māmā rawa.

Ko te wā ora ko te wāhanga o te hōtaka e wareware ana ngā tāngata. I muri i tētahi noho roa, ka hiahia tētahi moko kiri ki ngā wiki e rua ki ngā whā ki te noho i mua i tōu noho anō mō tērā hoahoa ake, me te roa ake rānei mēnā ko te wāhi he māmā. Ko tōna tikanga ko tētahi māhu raupapa kāore ia i tētahi kaupeka kotahi marama; ko ngā marama ono ki ngā tekau ma rua marae he pono ake. Māhere tauhē i tō ora — ngā mārena, ngā haerenga ki te tāheke wai, ngā whāinga kōhanga — nā te mea ko te maramataka e hia ana i ngā hāora.

Me pēhea te hanga i tētahi tahua moko kiri pono?

Whakaaro i ngā hāora ki te taha teitei o te rānga a te tohunga, whakarea ki tō rātou utu ia hāora, tāpiria e tekau ma rima ki ngā rua tekau ōrau mō ngā whakaaro anō me ngā heki, ka tāpiria he utu mā te tangata o te tekau ma rima ki ngā rua tekau ma rima ōrau. Ko ngā mea tiaki ora he iti noa engari he ara utu tūturu.

Tīmatahia ki te utu ia hāora i whakairihia e te tohunga, tātaihia rānei ki a rātou — ka toha te nuinga i mua i te tūtohu. Whakarea ki tōu whakaaro pai rawa atu o ngā hāora, tū ki te taha roa. Mēnā ka kī rātou i ngā hāora e whā ki ngā ono, tahuatia e ono. Ko ngā moko kiri he torutoru ngā wā ka heke iho i raro i te whakaaro; ka neke ake rātou ka kite ana te tohunga i tētahi mea e tika ana ki te whakaaro anō, ka hiahia ana te kaitiaki ki ngā wā okioki atu. Ka mutu, tāpiria he rahui o te tekau ma rima ki ngā rua tekau ōrau mō runga mō ngā whakaaro anō, ngā heki, me ngā kōmihana o te wāhanga tuarua.

Ko te raina utu tuarua e wareware ana ngā tāngata ko te utu mā te tangata. I Aotearoa, ko te utu mā te tangata ki tētahi tohunga moko kiri e tekau ma rima ki ngā rua tekau ma rima ōrau o te utu katoa he tikanga, ā, ka haere tōtika ki te tohunga, ehara ki te tari. Ko tētahi wāhanga e whā hāora ana ki te kotahi rau ma rima ia hāora me te utu rua tekau ōrau he rau ma rua tekau tāra ki runga i te tūāoma e ono rau, ā, ko te nekeneke māia ko te āpiti i tērā i tōmua. Ko ngā tikanga o waho o Aotearoa he rerekē — ka iti ake ngā utu i Ūropi, he utu māmā noa ake — engari e mōhio ana ki tētahi utu ehara i te kore ki reira e noho ana koe. Ko te ngā rauemi tohunga e mahi ana i a Tattoodo he āta tirotiro tūāoma pai mō tā tōu mākete ake e utu ana.

Hei ōmuri, āta whakaaro ki ngā mea iti. Ko ngā kararehe tiaki ora, ngā pepa pāpuni, ngā mīraka mātāiti whetū, me tētahi kāpoti kōtini māmā mō te moe he moni tūturu i roto i tētahi marama ora. Ko tētahi o ērā he nui, engari ko tōna rerekē i waenga i tētahi ora mā, me tētahi whakahou pīrangi. Mō ngā tāngata tuatahi ina koa, ko te tāpiri i ngā whakaaro utu mō ngā hou mā ētahi tāra rima tekau ki ngā rau tāra anō i ngā mea ora ko te nekeneke tūturu. Ā, tahuatia tētahi kōmihana ki te wiki ono mēnā ka tāpiri ana te tohunga i tētahi; ka tāpiria e ētahi koreutu, ka utu ēhea atu ki te haurua utu, ā, ko tētahi āhua kua mōhiotia i mua i tōu whakapau ki te hoahoa matua.

Wāhi × hāora × utu (iti/ōrite/māhu-hāwhe/tuarā katoa)

utu ia hāora — Ko te utu ia hāora a tētahi tohunga moko kiri mō ngā wā tūru, ka haere noa mai i ngā tāra kotahi rau ki ngā tāra e toru rau Aotearoa e whakaaro ana ki te mōhio, te tāone, me ngā āhua tūmau. Ko ia te tāhuhu nui rawa o ēhea taurite mahi tūmau.